Een goede nachtrust betekent niet alleen dat je gemakkelijk in slaap valt. Ook beter doorslapen is belangrijk om ’s ochtends uitgerust wakker te worden. Toch zijn er veel mensen die regelmatig midden in de nacht hun ogen openen. Soms val je binnen enkele minuten opnieuw in slaap, maar op andere momenten lig je lange tijd wakker en lijkt de slaap volledig verdwenen.
’s Nachts wakker worden is op zichzelf niet altijd bijzonder. Tijdens een normale nacht doorloopt het lichaam verschillende slaapcycli en kunnen korte momenten van wakker zijn voorkomen. Het wordt vooral vervelend wanneer je meerdere keren per nacht wakker wordt, moeilijk opnieuw in slaap valt of merkt dat je overdag niet uitgerust bent.
Waarom word je eigenlijk wakker? En wat kun je doen wanneer je niet kunt doorslapen? In deze gids van Beddenscout24 bespreken we verschillende factoren die invloed kunnen hebben op je nachtrust. Van temperatuur en geluid tot je matras en slaapgewoonten: soms kunnen relatief kleine aanpassingen al bijdragen aan een comfortabelere slaapomgeving.
Is ’s nachts wakker worden normaal?
Tijdens de nacht slaap je niet voortdurend even diep. Je lichaam doorloopt verschillende slaapfasen die samen slaapcycli vormen. Tussen deze cycli kunnen korte momenten voorkomen waarop je lichter slaapt of even wakker wordt.
Vaak merk je daar helemaal niets van en slaap je direct verder.
Het wordt anders wanneer je bewust en vaak wakker wordt ’s nachts. Je kijkt bijvoorbeeld steeds op de klok, draait langdurig in bed of staat meerdere keren op.
Wanneer dat regelmatig gebeurt, kan je slaap gefragmenteerd raken. Daardoor kun je het gevoel hebben dat je wel voldoende uren in bed hebt gelegen, maar toch onvoldoende uitgerust bent.
Waarom word je midden in de nacht wakker?
Er bestaat niet één oorzaak voor midden in de nacht wakker worden. Je slaap wordt beïnvloed door je lichaam, dagelijkse gewoonten én slaapomgeving.
Veelvoorkomende factoren zijn bijvoorbeeld:
Geluid in of buiten de slaapkamer
Licht
Een te warme of koude kamer
Een oncomfortabele slaaphouding
Een matras dat onvoldoende bij je lichaam past
Stress en piekeren
Cafeïne of alcohol
Een onregelmatig slaapritme
Een slaapkamer waarin je moeilijk tot rust komt
Het is daarom verstandig om niet alleen te kijken naar hoeveel uur je slaapt, maar ook naar de omstandigheden waarin je slaapt.
De temperatuur van je slaapkamer
Een comfortabele slaapkamer temperatuur kan een belangrijke rol spelen in je nachtrust.
Wanneer de slaapkamer erg warm is, kun je bijvoorbeeld gaan transpireren en onrustiger slapen. Is het juist erg koud, dan kan ook dat je comfort verstoren.
In een eerder artikel over slaapkwaliteit noemt Beddenscout24 een slaapkamer van ongeveer 16 tot 18 °C als veelgebruikte richtlijn voor een aangenaam slaapklimaat.
Zie dit niet als een temperatuur die voor iedereen exact hetzelfde moet zijn. De ene persoon heeft het sneller warm dan de andere.
Pas daarom ook je beddengoed aan het seizoen aan. Een zwaar winterdekbed kan tijdens warme maanden bijvoorbeeld onnodig veel warmte vasthouden, terwijl een luchtiger zomerdekbed dan prettiger kan zijn. Beddenscout24 heeft eerder de verschillen tussen zomer-, winter- en vierseizoenendekbedden besproken.
Een verkeerd matras kan je slaapcomfort beïnvloeden
Wanneer je onrustig slaapt, is het ook verstandig om kritisch naar je matras te kijken.
Een matras moet voldoende ondersteuning bieden en tegelijkertijd comfortabel aansluiten bij je lichaamsvorm en slaaphouding.
Is een matras erg hard voor jouw lichaam? Dan kunnen bijvoorbeeld schouders en heupen onaangename druk ervaren. Is het juist te zacht, dan kunnen bepaalde lichaamsdelen verder wegzakken dan prettig is.
De ideale hardheid is persoonlijk en hangt onder andere samen met lichaamsgewicht en slaaphouding. Beddenscout24 behandelt dit uitgebreider in de gids over harde en zachte matrassen.
Een comfortabel matras is daarom niet simpelweg het zachtste of stevigste model. Het is een matras dat bij jouw lichaam en persoonlijke voorkeur past.
Let op je slaaphouding
Ook je houding kan invloed hebben op hoe comfortabel je de nacht doorkomt.
Zijslapers hebben bijvoorbeeld voldoende ruimte nodig voor schouders en heupen. Een passend hoofdkussen helpt tegelijkertijd om hoofd en nek comfortabel te ondersteunen.
Rugslapers hebben doorgaans behoefte aan een gelijkmatige ondersteuning waarbij het lichaam niet onnodig diep wegzakt.
Buikslapers kunnen juist behoefte hebben aan voldoende stevigheid om te voorkomen dat het bekken sterk wegzakt.
Wanneer je iedere nacht voortdurend van houding wisselt omdat je geen comfortabele positie vindt, kan het interessant zijn om te onderzoeken of je matras en kussen nog goed aansluiten bij je huidige slaapbehoeften.
Je matras kan versleten zijn
Een matras kan jarenlang comfortabel blijven, maar gaat niet onbeperkt mee.
Na verloop van tijd kunnen materialen hun oorspronkelijke eigenschappen verliezen. Denk aan kuilvorming, minder veerkracht of een oppervlak dat niet meer overal dezelfde ondersteuning biedt.
Hierdoor kun je vaker draaien om een comfortabele positie te vinden.
Controleer je matras daarom regelmatig op:
Zichtbare kuilen
Blijvende lichaamsafdrukken
Ongelijke zones
Beschadigingen
Verminderde veerkracht
Veranderd ligcomfort
Word je tegenwoordig regelmatig oncomfortabel wakker terwijl je vroeger prima op hetzelfde bed sliep? Dan kan de staat van het matras één van de factoren zijn om te controleren.
Ook een topper verdient aandacht
Slaap je op een boxspring met topper? Vergeet dan de topper niet.
Een topper krijgt iedere nacht veel druk te verwerken. Na verloop van tijd kan ook deze comfortlaag slijten.
Een versleten topper kan bijvoorbeeld kuilen of een ongelijk oppervlak ontwikkelen. In dat geval hoeft niet noodzakelijk de complete boxspring vervangen te worden.
Beddenscout24 behandelt in de gids over de levensduur van toppers uitgebreider wanneer een topper aan vervanging toe kan zijn. Het is dus verstandig om matras, topper en box afzonderlijk te beoordelen.
Geluid kan ervoor zorgen dat je wakker wordt
Niet iedere oorzaak heeft met je bed te maken.
Verkeer buiten, buren, huisgenoten of andere geluiden kunnen ervoor zorgen dat je uit een lichtere slaapfase ontwaakt.
Probeer de slaapkamer daarom zo rustig mogelijk te maken.
Denk bijvoorbeeld aan goed sluitende ramen, zachte materialen in het interieur en het verwijderen van apparaten die onverwacht geluid produceren.
Ook notificaties van een telefoon kunnen je nachtrust verstoren. Zet deze daarom indien mogelijk uit en leg je telefoon niet direct naast je hoofd.
Zorg voor voldoende donkerte
Licht is een belangrijk signaal voor je biologische ritme.
Straatverlichting, koplampen van auto's of een helder telefoonscherm kunnen ervoor zorgen dat de slaapkamer minder donker is dan je denkt.
Verduisterende gordijnen kunnen helpen om licht van buiten te beperken.
Controleer ook kleine lichtbronnen in de kamer, zoals displays van elektronische apparaten.
Een rustige, donkere slaapkamer draagt bij aan een omgeving waarin je lichaam zo min mogelijk externe prikkels krijgt.
Stress en piekeren
Een bekend probleem bij slecht slapen is dat je lichaam moe is, terwijl je hoofd actief blijft.
Misschien val je aanvankelijk zonder problemen in slaap, maar word je een paar uur later wakker en begin je direct over werk, afspraken of andere zorgen na te denken.
Probeer in dat geval vooral niet voortdurend op de klok te kijken. De gedachte dat je "nog maar vier uur kunt slapen" kan extra spanning veroorzaken.
Een rustige routine voor het slapengaan kan helpen om de overgang van een actieve dag naar de nacht duidelijker te maken.
Maak een vaste avondroutine
Wie iedere avond totaal verschillende slaaptijden heeft, maakt het voor het lichaam moeilijker om een regelmatig ritme te ontwikkelen.
Probeer daarom zoveel mogelijk rond vergelijkbare tijden naar bed te gaan en op te staan.
Een eenvoudige avondroutine kan bijvoorbeeld bestaan uit:
De verlichting dimmen
Telefoon of laptop wegleggen
Douchen
Rustige muziek luisteren
Een boek lezen
De slaapkamer ventileren
Het bed comfortabel klaarmaken
Het doel is niet om een ingewikkeld ritueel te creëren. Juist een eenvoudige routine die je gemakkelijk volhoudt kan prettig zijn.
Let op cafeïne in de avond
Koffie is voor veel mensen onderdeel van de dagelijkse routine, maar cafeïne heeft een stimulerende werking.
Niet iedereen reageert hier hetzelfde op. Sommige mensen kunnen 's avonds koffie drinken en ervaren weinig verschil, terwijl anderen er uren later nog gevoelig voor zijn.
Wanneer je niet kunt doorslapen, kun je daarom eens testen wat er gebeurt wanneer je later op de dag minder cafeïne gebruikt.
Vergeet daarbij niet dat cafeïne niet alleen in koffie zit. Ook sommige soorten thee, cola en energiedrank bevatten cafeïne.
Alcohol en slaap
Alcohol kan ervoor zorgen dat je aanvankelijk slaperig wordt, maar dat betekent niet automatisch dat je slaapkwaliteit beter wordt.
Wie merkt dat hij na alcoholgebruik vaker wakker wordt of onrustiger slaapt, kan onderzoeken of minder of geen alcohol in de avond verschil maakt.
Kijk daarbij vooral naar patronen in je eigen slaap.
Ga niet uren wakker in bed liggen
Word je wakker en lukt opnieuw inslapen niet?
Probeer te voorkomen dat je gefrustreerd raakt omdat je móét slapen.
Als je langere tijd klaarwakker bent, kan het prettiger zijn om kort iets rustigs te doen in gedimd licht en pas weer naar bed te gaan wanneer je slaperiger wordt.
Vermijd daarbij bij voorkeur fel licht en stimulerende activiteiten.
Ventileer de slaapkamer
Een frisse slaapkamer kan bijdragen aan een comfortabel slaapklimaat.
Tijdens het slapen komen warmte en vocht vrij. Dagelijks ventileren helpt om vochtige lucht af te voeren en de kamer fris te houden.
Beddenscout24 adviseert ook bij het onderhoud van boxsprings om de slaapkamer regelmatig te ventileren en het bed na het opstaan te laten luchten.
Sla het dekbed 's ochtends dus niet altijd onmiddellijk volledig dicht. Geef het bed even de mogelijkheid om te luchten.
Kies beddengoed dat bij het seizoen past
Je matras kan uitstekend zijn en je slaapkamer kan koel genoeg zijn, maar verkeerd beddengoed kan alsnog voor ongemak zorgen.
Kies tijdens warme maanden voor lichtere, goed ventilerende materialen.
In koudere maanden mag het dekbed juist meer warmte vasthouden.
Ook hier draait het vooral om persoonlijke voorkeur. Mensen die het snel warm hebben, hebben andere behoeften dan mensen die 's nachts snel afkoelen.
Hoe kun je beter doorslapen?
Wil je beter doorslapen, kijk dan naar het complete plaatje in plaats van één wonderoplossing te zoeken.
Begin met de basis:
Zorg voor een matras dat bij je lichaam past.
Kies een passend hoofdkussen.
Stem je dekbed af op het seizoen.
Houd de slaapkamer koel, donker en rustig.
Ventileer dagelijks.
Probeer regelmatige slaap- en wektijden aan te houden.
Beperk stimulerende activiteiten vlak voor het slapen.
Let op cafeïne en alcohol later op de dag.
Door meerdere kleine verbeteringen te combineren, creëer je betere omstandigheden voor een goede nachtrust.
Wanneer moet je verder kijken dan je bed?
Niet iedere slaapprobleem wordt veroorzaakt door een matras of slaapkamer.
Wanneer je gedurende langere tijd iedere nacht meerdere keren wakker wordt, ernstige vermoeidheid ervaart, ademhalingsproblemen tijdens de slaap hebt of andere lichamelijke klachten opmerkt, is het verstandig om dit met een arts te bespreken.
Een goed bed kan het slaapcomfort verbeteren, maar is geen behandeling voor een medische slaapstoornis.
Dat onderscheid is belangrijk.
Slaapcomfort verbeteren met Beddenscout24
Bij Beddenscout24 kijken we naar slaapcomfort als een combinatie van verschillende factoren.
Een goede slaapomgeving bestaat niet alleen uit een mooi bed. Matras, topper, kussen, dekbed, ventilatie en persoonlijke slaapvoorkeur moeten zo goed mogelijk op elkaar aansluiten.
Daarom vind je bij Beddenscout24 verschillende boxsprings, matrassen, toppers en andere slaapproducten waarmee je jouw slaapomgeving kunt afstemmen op je persoonlijke behoeften.
Heb je het gevoel dat je huidige matras niet meer comfortabel ligt? Of is je topper duidelijk versleten? Dan kan het verstandig zijn om de verschillende onderdelen afzonderlijk te beoordelen voordat je het complete bed vervangt.
Conclusie: waarom word je ’s nachts wakker?
’s Nachts wakker worden kan veel verschillende oorzaken hebben. Soms ligt het aan geluid of licht, soms aan temperatuur, stress of dagelijkse gewoonten. Ook een matras, topper of kussen dat niet goed bij je lichaam past, kan je slaapcomfort beïnvloeden.
Wanneer je vaak wakker wordt ’s nachts, probeer dan eerst te ontdekken of er een patroon is. Heb je het te warm? Lig je niet comfortabel? Word je wakker van geluid? Drink je laat koffie? Of is je matras inmiddels zichtbaar versleten?
Wie beter wil doorslapen, doet er goed aan om naar de volledige slaapomgeving te kijken.
Met een comfortabel bed, passend matras, goed kussen, geschikt beddengoed en een rustige, donkere en frisse slaapkamer creëer je een goede basis voor ontspannen slapen.
Bij Beddenscout24 helpen we je graag om de verschillende onderdelen van je slaapomgeving op elkaar af te stemmen, zodat slaapcomfort verbeteren begint bij een bed dat daadwerkelijk bij jou past.
